مهارت‌افزایی طلاب متناسب با تحولات آینده جامعه باشد

به گزارش خبرگزاری حوزه، حمید کوشکی رئیس اندیشکده جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها در دومین روز «مسیر استاد؛ زیست‌بوم جامع مهارت و رشد چندساحتی در نظام یاددهی مؤثر» که در سالن اجتماعات ساختمان شهید بهشتی جامعه الزهرا سلام‌الله‌علیها برگزار شد، ضمن قدردانی از برگزارکنندگان دوره و فراهم کردن فرصت گفت‌وگو و اندیشه‌ورزی درباره مهارت‌افزایی، بر اهمیت این موضوع در مسیر بالندگی و اثرگذاری بیشتر جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها تأکید کرد.

وی با اشاره به محورهای مطرح‌شده در این دوره، اظهار داشت: برای برنامه‌ریزی آینده حوزه باید در کنار یافته‌های پژوهشی، روندهای آینده جامعه نیز مورد توجه قرار گیرد تا بتوان بر اساس آن، تصویری روشن از نیازهای تربیتی و آموزشی طلبه ارائه کرد.

سه روند مهم مؤثر در تحولات آینده

رئیس اندیشکده جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها با اشاره به سه روند مهم در تحولات آینده، نخستین موضوع را تحولات حوزه زن و خانواده دانست و گفت: در دنیای امروز درباره ماهیت، هویت و جایگاه زن و همچنین مفهوم خانواده، دیدگاه‌های مختلف و گاه متعارضی وجود دارد و نحوه شکل‌گیری این مفاهیم می‌تواند بر آینده جوامع تأثیر جدی بگذارد.

وی افزود: حتی در برخی جوامعی که تعریف متفاوتی از خانواده دارند، با مشاهده آسیب‌های اجتماعی، توجه دوباره‌ای به تقویت خانواده شکل گرفته است. بنابراین باید تحولات مربوط به زن و خانواده را به‌عنوان یکی از روندهای مهم آینده مورد توجه قرار دهیم.

کوشکی، روند دوم را تحولات مربوط به دین و جامعه شبکه‌ای عنوان کرد و گفت: جامعه ما به دلیل برخورداری از تعریف مشخصی از دین و اسلام، از روندهای جهانی این حوزه جدا نیست. تغییر در تعریف دین، شکل‌گیری مفاهیمی مانند دین شبکه‌ای و تأثیر فضای شبکه‌ای بر دینداری، مسائلی هستند که به جامعه سرریز خواهند کرد و باید نسبت به آنها شناخت و برنامه داشته باشیم.

وی، فناوری و هوش مصنوعی را سومین روند اثرگذار بر آینده دانست و تصریح کرد: امروز تأثیر فناوری و هوش مصنوعی بر بخش‌های مختلف زندگی قابل مشاهده است و نظام تربیتی حوزه نیز باید طلبه‌ای را برای زندگی و نقش‌آفرینی در چنین جامعه‌ای آماده کند.

ضرورت بازنگری در الگوی سنتی آموزش

رئیس اندیشکده جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها با اشاره به الگوی سنتی آموزش حوزه بیان کرد: در گذشته، حوزه بر انتقال مجموعه‌ای از دانش‌ها و تربیت عالمان و مجتهدان تمرکز داشت و این الگو در دوره‌های تاریخی مختلف پاسخگوی نیازها بوده است، اما امروز با توجه به تحولات جامعه باید بررسی کنیم که آیا همین الگو به تنهایی می‌تواند نیازهای آینده را پاسخ دهد یا خیر.

کوشکی افزود: طلبه امروز علاوه بر دانش، به مجموعه‌ای از مهارت‌ها نیاز دارد تا بتواند در عرصه تبلیغ، پژوهش، فعالیت اجتماعی و مواجهه با مسائل جدید جامعه نقش‌آفرینی کند.

وی ادامه داد: بر اساس نتایج این تحقیق، بیش از 90 درصد طلاب با انگیزه‌های هدایت جامعه، تبلیغ دین و اصلاح جامعه، پیشرفت معنوی و همچنین حضور در یک محیط پویا و اثرگذاری در جامعه، وارد این مسیر شده‌اند و این انگیزه‌ها سرمایه بسیار ارزشمندی هستند و باید در فرایند تحصیل حفظ و تقویت شوند.

نقش اساتید در حفظ انگیزه و کاهش انصراف

رئیس اندیشکده جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها با تأکید بر نقش اساتید در حفظ انگیزه طلاب اظهار داشت: استاد نباید خود را صرفاً انتقال‌دهنده یک متن و دانش بداند؛ بلکه هر استاد بخشی از یک نظام تربیتی است که در کنار مدیران، برنامه‌ریزان، گروه‌های علمی و سایر ارکان جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها، در نهایت باید به تربیت طلبه‌ای توانمند و اثرگذار منجر شود.

وی با اشاره به ضرورت اصلاح نگرش طلاب نسبت به مسیر طلبگی، گفت: بخشی از طلاب تصور می‌کنند طلبگی مسیری آسان است، در حالی که تحصیل حوزوی نیازمند اختصاص بخش قابل توجهی از زندگی به تحصیل، رشد علمی، فعالیت اجتماعی و تربیت معنوی است.

کوشکی، نقش اساتید را در این زمینه بسیار مهم دانست و گفت: استاد می‌تواند با زبان روز با طلبه ارتباط برقرار کند، انگیزه‌های اولیه او را بشناسد، شناخت او را افزایش دهد و کمک کند تا با واقعیت‌های مسیر طلبگی مواجه شود.

ضرورت هماهنگی نظام آموزشی با مهارت‌افزایی

رئیس اندیشکده جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها با تأکید بر اینکه مهارت‌افزایی باید با اصلاحات نظام آموزشی همراه باشد، بیان کرد: نظام آموزشی باید متناسب با اهداف جدید مورد بازنگری قرار گیرد.

کوشکی بر ضرورت تغییر نقش استاد از انتقال‌دهنده صرف دانش به تسهیلگر یادگیری تأکید کرد و گفت: استاد باید به طلبه نشان دهد دانش‌هایی که می‌آموزد، در زندگی، تبلیغ، پژوهش و مواجهه با مسائل اجتماعی چه کاربردی دارد.

وی با تأکید بر ضرورت تبدیل مفاهیم انتزاعی به تجربه‌های واقعی، افزود: دروس مختلف حوزوی ظرفیت بالایی برای پیوند با مسائل واقعی جامعه دارند و اساتید می‌توانند با ارائه مثال‌های کاربردی، طلبه را با میدان واقعی مواجه کنند.

رئیس اندیشکده جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها همچنین بر نقش گروه‌های علمی و هم‌افزایی میان اساتید برای ایجاد این پیوند تأکید کرد.

ورود طلبه به میدان فعالیت اجتماعی

کوشکی با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به فعالیت اجتماعی طلاب در سال‌های نخست تحصیل، گفت: پس از عبور طلبه از مرحله ابتدایی و مواجهه با واقعیت‌های مسیر، باید زمینه‌ای فراهم شود تا او بتواند وارد فعالیت‌های اجتماعی و کار تیمی شود.

وی افزود: بخشی از طلابی که با انگیزه ایجاد تغییر در جامعه وارد حوزه شده‌اند، به دلیل درگیر شدن با فعالیت‌های اجتماعی خارج از حوزه، از ادامه تحصیل انصراف داده‌اند. این مسئله نشان می‌دهد که باید زمینه نقش‌آفرینی اجتماعی طلبه در داخل نظام آموزشی نیز تقویت شود.

توجه به آموزش خدمت‌محور و فناوری‌های جدید

رئیس اندیشکده جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها همچنین بر ضرورت تعریف پروژه‌های خدمت‌محور برای طلاب تأکید کرد و گفت: آموزش موفق در دنیای امروز صرفاً به تولید مقاله و خروجی علمی محدود نمی‌شود، بلکه یک نهاد علمی زمانی موفق است که بتواند میان دانش و خدمتی که به جامعه ارائه می‌دهد، پیوند برقرار کند.

وی با بیان اینکه حوزه نیز ظرفیت‌های گسترده‌ای برای ارائه خدمات اعتقادی، اخلاقی، فرهنگی و پاسخگویی به شبهات دارد، افزود: این ظرفیت‌ها باید در نظام آموزشی نیز مورد استفاده قرار گیرد تا طلبه از سال‌های نخست با میدان خدمت اجتماعی آشنا شود.

کوشکی در ادامه بر اهمیت سواد دیجیتال و آشنایی طلاب با ابزارها و سامانه‌های جدید تأکید کرد و گفت: طلبه باید از همان سال‌های ابتدایی تحصیل با ظرفیت‌های فناورانه حوزه، ابزارهای پژوهشی و امکانات جدید آشنا شود و مهارت استفاده از آنها را کسب کند.

وی همچنین بر ضرورت آموزش استفاده صحیح و به‌موقع از هوش مصنوعی و ابزارهای نوین پژوهشی تأکید کرد و افزود: نباید آشنایی طلبه با این ابزارها به سال‌های پایانی تحصیل و زمان نگارش پایان‌نامه یا رساله موکول شود.

استفاده از روایتگری و تجربه افراد موفق در کلاس

رئیس اندیشکده جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها یکی دیگر از روش‌های مؤثر در آموزش را استفاده از روایتگری زنده و تجربه افراد موفق دانست و گفت: دعوت از افراد موفق، بانوان مجتهد، مدیران، استادان و فعالان اجتماعی برای حضور در کلاس و بیان تجربه‌های واقعی می‌تواند فضای آموزشی را جذاب‌تر و کاربردی‌تر کند.

وی افزود: حتی اختصاص بخشی از زمان یک کلاس به گفت‌وگو با یک فرد موفق می‌تواند طلبه را با مسیر واقعی زندگی و فعالیت او آشنا کند و انگیزه و شناخت بیشتری در او ایجاد کند.

کوشکی با تأکید بر اینکه بیشترین فرصت برای ایجاد تحول در اختیار اساتید قرار دارد، اظهار داشت: اساتید به دلیل ارتباط مستقیم با طلبه‌ها در سال‌های نخست، نقش مهمی در شکل‌گیری نگرش، انگیزه و مسیر حرکت آنان دارند.

وی ابراز امیدواری کرد که استمرار این جلسات و گفت‌وگوها، به برکت و لطف امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف، زمینه‌ساز تحول در مسیر تربیت طلبه و افزایش توانمندی و اثرگذاری دانش‌آموختگان جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها باشد.